برنامه معرفت جمعه ها ساعت 19 پخش و روزهای سه شنبه ساعت 11 و جمعه ها ساعت 3 بامداد تکرار می شود .

یکشنبه, ۲۸ آبان ۱۳۹۶

مقدمه کتاب «حافظ معنوی»

 
حافظ شیرازی، بی گمان نه تنها در ادب و عرفان ایران، بلکه در ادب و شعر جهان، مقامی بی مانند دارد که با گذشت زمان و مرور ادوار مختلف، پیوسته بر جلال و شکوه و اوج منحصر به فردش افزوده شده است. حقیقت این است که از زمان، باید به عنوان شارح حافظ یاد کرد و چه بسیار بوده اند اندیشمندان والا مقامی که عمری را در اندیشیدن به زوایا و اعماق سخن حافظ به سر آورده اند. در این میان دکتر دینانی، روایتی دیگر از حافظ را ارائه می دهد که حکیمانه است و جان نواز …
 
کتاب حافظ معنوی، از سری کارهای مشترک میان جناب دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی و جناب آقای کریم فیضی است که در آن، گفتگوهایی پیرامون شعر حافظ و تفسیر غزلیات او صورت گرفته است. این کتاب که اخیراً توسط انتشارات اطلاعات به چاپ رسیده، علاوه بر متن گفتگوهای آقای کریم فیضی و آقای دکتر دینانی، شامل مقدمه‌ای ۶۰ صفحه‌ای از دکتر دینانی است که ایشان در آن مقدمه به تفصیل در مورد شعر و سخن و اندیشه‌های معنوی حافظ صحبت نموده‌اند.
 
این مقدمه از آن جهت دارای اهمیت است که علاوه بر نکات و لطایفی که توسط استاد در مورد اندیشه واقعی حافظ مورد اشاره و توجه قرار گرفته و به صورت کاملاً مستدل و مبرهن در مورد اندیشه حافظ اظهار نظر شده است، حاوی مباحث و مسائل مهمی در زمینه اندیشه و فلسفه است که بار علمی و ارزش و اعتبار این مقاله را چندین برابر می کند.
 
آنچه در این مقاله به عنوان مسائل فلسفی مطرح شده است، ضمن اینکه همگی مربوط به خواجه و محتوای اشعار اوست و در حقیقت برای توضیح روش و مکتب فکری حافظ، به رشته تحریر در آمده، اما همگی مسائلی هستند که در طول تاریخ، دستمایه تحقیق و پژوهش فراوان اندیشمندان اسلامی و حتی غربی قرار گرفته‌اند. از جمله موضوعات این مباحث می توان به موارد زیر اشاره کرد:
 
  • خودشناسی و خداشناسی
  • منزل و مسکن و راه بی پایان سلوک
  • آغاز و انجام و طرح مسئله آغاز زمان و حدوث عالم
  • راز و سرّ سویدای هستی
  • عالم خیال و عالم عقل
  • طرح مسئله عقل و عشق و جایگاه معرفت در سریان عشق
  • هنر و نسبت آن با عشق و معرفت
  • موضوع اراده و اختیار و جایگاه آن در هستی انسان
  • همّت و طلب
  • مسئله خوف و رجاء و ترس و امید
  • مرگ و فنا و کیفیت حیات پس از مرگ
  • طرح مسئله وحدت و کثرت و نسبت این دو مقوله
  • و … .
همان‌طور که مشاهده کردید، اینها مسائل و مباحث مهمی هستند که همیشه و در هر دوره از زمان، مایه دغدغه و اشتغال فکری بشر بوده است. بنابراین یافتن پاسخی برای آنها و همچنین درک صحیح این حقایق می‌تواند برای زندگی معنوی انسان سودمند و بلکه ضروری شناخته شود.
 
همانطور که قبلاً عرض شد، طرح این مسائل فلسفی و مباحث حکمی در این مقاله از آن جهت بوده است که بتوان تعریف و درک روشنی از اندیشه حافظ ارائه کرد. زیرا آنچه که در نگاه اول از اشعار حافظ بر می‌آید، چهره‌ای نامناسب از حافظ نشان می دهد؛ چهره‌ای که تنها به فکر آسایش و لاابالی‌گری و رندی و در یک کلام، هرزه درآیی است! اما اگر برای تفسیر غزل حافظ، از پایگاه معرفتی قوی و کاملی برخوردار باشیم و همچنین به طور کامل بر مبانی عرفانی و حکمی فرهنگ اسلام تسلط داشته باشیم، آنگاه تفسیری که از شعر حافظ بدست می آوریم با آنچه در نظر برخی از سطحی گرایان و قشریون، هرزه درآیی خوانده می شود بسیار متفاوت خواهد.
 
به هر حال تفسیری که جناب دکتر دینانی در این مقدمه و در این کتاب از حافظ ارائه می دهند، علاوه بر اینکه از پایگاه محکم عقلانی نشأت می گیرد، حاصل تبحر و احاطه‌ای است که ایشان در حوزه فلسفه و عرفان از آن برخوردار می باشند و همین ویژگی سبب می شود که تفسیر ایشان از ارزش و اعتبار بالایی برخوردار باشد.